Αυτοπεποίθηση & Αυτοεκτίμηση - Μέρος ΄Β

«Ο καθένας από εμάς είναι ιδιοφυΐα. Αλλά αν κρίνετε ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει σε δέντρα, θα περάσει όλη του τη ζωή πιστεύοντας ότι είναι χαζό.» Albert Einstein

Μια υγιής αυτοεκτίμηση είναι η ρεαλιστική και ευγνώμων άποψη που έχουμε για τον εαυτό μας. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά κάθε πτυχή της ζωής μας, συμπεριλαμβανομένης τις σχέσεις μας, τη δουλειά μας και την υγεία μας. Αν και εσείς ανήκετε στους ανθρώπους με χαμηλή αυτοεκτίμηση, δεν υπάρχει λόγος να απογοητεύεστε. Υπάρχουν αρκετοί τρόποι, ώστε να πιστέψετε και πάλι στον εαυτό σας και να ανεβάσετε την αυτοεκτίμησή σας σε φυσιολογικά ύψη.

· Αυξήστε την ενσυνειδητότητά σας

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε κάτι, για το οποίο δεν έχουμε παρατηρήσει, ότι χρειάζεται αλλαγή. Παρατηρήστε, λοιπόν, τις αρνητικές σας σκέψεις. Σε ποιες καταστάσεις αρχίζετε να σκέφτεστε αρνητικά για τον εαυτό σας; Τι σκέφτεστε ακριβώς; Με αυτό το βήμα καταφέρνουμε να δημιουργήσουμε μια μικρή απόσταση ανάμεσα στις σκέψεις μας και τα συναισθήματα που δημιουργούν. Χωρίς αυτό το βήμα, είναι πάρα πολύ εύκολο να πέσουμε στην παγίδα της «χιονοστιβάδας», δηλαδή ότι η μια σκέψη φέρνει την άλλη και καταλήγουμε θαμμένοι κάτω από ένα βουνό αρνητικών αντιλήψεων. Το μεγάλο μυστικό εδώ είναι ότι, δεν είναι όλες οι σκέψεις μας αληθινές, ή όπως λέει και ο Allan Lokos:

«Μην πιστεύετε ότι σκέφτεστε. Οι σκέψεις είναι μόνο σκέψεις.»

Μερικές φορές είναι δύσκολο να καταλάβουμε, ότι έχουμε αρχίσει την αυτοκριτική, ειδικά όταν τα συγκεκριμένα μοτίβα υπάρχουν στη ζωή μας πολλά χρόνια και τα νιώθουμε ως φυσιολογικά. Μερικά πολύ συνηθισμένα μοτίβα είναι τα εξής:

• Όλα ή τίποτα σκεπτικό. Βλέπετε τα πράγματα είτε ως καλά, είτε ως κακά. Π.χ. «Δεν το πέτυχα αυτό, είμαι σκέτη αποτυχία!»
• Νοητικό φίλτρο. Βλέπετε μόνο τα αρνητικά και εστιάζετε σε αυτά, διαστρεβλώνοντας την οπτική σας για ένα άτομο ή μια κατάσταση. Π.χ. «Έκανα ένα λάθος σε αυτήν την αναφορά και τώρα όλοι θα καταλάβουν ότι είμαι ανίκανος στη δουλειά μου.»
• Μετατρέποντας τα θετικά σε αρνητικά. Απορρίπτετε τα κατορθώματά σας και άλλες θετικές εμπειρίες σας επιμένοντας ότι δε μετράνε. Π.χ. «Ο μόνος λόγος που τα πήγα καλά στο διαγώνισμα ήταν επειδή ήταν τόσο εύκολο.»
• Προτρέχοντας σε αρνητικά συμπεράσματα. Καταλήγετε σε αρνητικά συμπεράσματα με λίγα ή και καθόλου αποδείξεις. Π.χ. «Η φίλη μου δεν απάντησε στο μήνυμά μου, κάτι θα έκανα και τώρα είναι νευριασμένη μαζί μου.»
• Μπερδεύοντας τα συναισθήματα με αλήθειες. Μπερδεύετε τα συναισθήματα ή τα πιστεύω σας με γεγονότα. Π.χ. «Νιώθω τελείως αποτυχημένος, οπότε είμαι αποτυχημένος.»
• Αρνητικός μονόλογος. Υποτιμάτε και υποβαθμίζετε τον εαυτό σας. Π.χ. «Δεν αξίζω κάτι καλύτερο.»

Μόλις συνειδητοποιήσετε, ότι αρχίσατε ένα από τα παραπάνω μοτίβα ή και κάποιο άλλο, απλά σημειώστε τι συμβαίνει, δείξτε περιέργεια για τις σκέψεις σας και υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι είναι μόνο σκέψεις, όχι αλήθειες.

Σίγουρα, στην αρχή, δε θα σας είναι εύκολο. Αλλά, όπως και με κάθε άλλη συνήθεια, με υπομονή και επιμονή θα καταφέρετε να ξεφορτωθείτε και αυτήν εδώ.

· Αλλάξτε την ιστορία σας

Όλοι μας έχουμε φτιάξει μια ιστορία ή εικόνα για τον εαυτό μας, η οποία αποτελεί την αντίληψη που έχουμε για τον εαυτό μας και στην οποία βασίζεται η βασική μας εικόνα. Αν θέλουμε να αλλάξουμε αυτή την ιστορία, πρέπει να κατανοήσουμε από που προήλθε και από που προέκυψαν αυτές οι σκέψεις. Ποιανού είναι αυτές οι σκέψεις που έχουμε εσωτερικεύσει;

Έπειτα, μπορείτε να αντικαταστήσετε τις αρνητικές σας σκέψεις με πιο ακριβείς και εποικοδομητικές, χρησιμοποιώντας μια από τις παρακάτω τεχνικές:

• Χρησιμοποιήστε αισιόδοξες δηλώσεις. Προσφέρετε στον εαυτό σας καλοσύνη και ενθάρρυνση. Αντί να σκέφτεστε ότι η παρουσίασή σας δε θα πάει καλά, πείτε στον εαυτό σας κάτι σαν «Είναι δύσκολο, αλλά μπορώ να τα καταφέρω».
• Συγχωρείστε τον εαυτό σας. Όλοι κάνουμε λάθη - και τα λάθη μας δεν είναι μόνιμες αντανακλάσεις του εαυτού μας. Είναι μεμονωμένες στιγμές. Πείτε στον εαυτό σας «Έκανα ένα λάθος, αλλά αυτό δε με κάνει κακό άνθρωπο».
• Αποφύγετε τα «πρέπει». Αν οι σκέψεις σας είναι γεμάτες «πρέπει», οι πιθανότητες είναι μεγάλες να μην έχετε ρεαλιστικές απαιτήσεις από τον εαυτό σας ή τους άλλους. Η απομάκρυνση αυτών των «πρέπει» από τις σκέψεις σας, μπορεί να οδηγήσει σε πιο ρεαλιστικές προσδοκίες.
• Εστιάστε στα θετικά. Σκεφτείτε το κομμάτι της ζωής σας, στο οποίο όλα πάνε καλά. Αναλογιστείτε τις γνώσεις που χρησιμοποιήσατε για να αντιμετωπίσετε δύσκολες καταστάσεις.
• Λάβετε υπόψη σας αυτά που μάθατε. Αν είχατε μια αρνητική εμπειρία, τι θα μπορούσατε να κάνετε διαφορετικά την άλλη φορά για να επιτύχετε ένα πιο θετικό αποτέλεσμα;
• Μετονομάστε ενοχλητικές σκέψεις. Δε χρειάζεται να αντιδράτε αρνητικά σε αρνητικές σκέψεις. Αντί αυτού, δείτε τις αρνητικές σκέψεις ως πρόσκληση να δοκιμάσετε καινούργια, πιο υγιείς μοτίβα. Αναρωτηθείτε «Τι σκέψεις θα μπορούσα να κάνω για να γίνει η κατάσταση λιγότερο αγχώδης;».
• Ενθαρρύνετε τον εαυτό σας. Δώστε εύσημα στον εαυτό σας που κάνετε θετικές αλλαγές στη ζωή σας. Για παράδειγμα, «Η παρουσίαση μου μπορεί να μην ήταν τέλεια, αλλά οι συνάδελφοί μου με άκουγαν και έκαναν ερωτήσεις, οπότε πέτυχα το στόχο μου».

· Αποφύγετε την παγίδα «σύγκριση - απογοήτευση»

Το μόνο που καταφέρνουμε, δυστυχώς, όταν συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους, είναι να νιώθουμε απογοητευμένοι και αποτυχημένοι. Εδώ θα βρείτε 5 τρόπους να αντιμετωπίσετε τη συνήθεια της σύγκρισης.

· Βρείτε τα δυνατά σας σημεία

Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν είχε πει:

«Ο καθένας από εμάς είναι ιδιοφυΐα. Αλλά αν κρίνετε ένα ψάρι από την ικανότητά του να σκαρφαλώνει σε δέντρα, θα περάσει όλη του τη ζωή πιστεύοντας ότι είναι χαζό.»

Όλοι μας έχουμε τα δυνατά και τα αδύναμά μας σημεία. Μπορεί να είστε πολύ καλοί στη δουλειά σας και χάλια στο μαγείρεμα ή στο τραγούδι.

Καταγράψτε ποια είναι τα δυνατά σας σημεία και τα συναισθήματα αυτοπεποίθησης που δημιουργούν, ειδικά όταν αμφιβάλλετε για τον εαυτό σας. Είναι πάρα πολύ εύκολο να τα βάζουμε με τον εαυτό μας ή να κάνουμε γενικεύσεις, όταν αποτυγχάνουμε ή τα θαλασσώνουμε σε κάτι. Όταν, όμως, υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας τα δυνατά μας σημεία, αποκτάμε μια πιο ρεαλιστική οπτική του εαυτού μας. Μπορείτε να κάνετε τις εξής ερωτήσεις στον εαυτό σας:

• Είχατε ποτέ μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση απ' ότι τώρα;
• Τι κάνετε στη συγκεκριμένη φάση της ζωής σας;

Αν δυσκολεύεστε να βρείτε τα δυνατά σας σημεία, ρωτήστε ένα φίλο. Μερικές φορές είναι πιο εύκολο για ένα άλλο άτομο να δει τα θετικά μας στοιχεία.

· Βοηθήστε

Γενικά είμαι της άποψης ότι, «ό,τι σπείρεις, θα θερίσεις». Δοκιμάστε το εσκεμμένα μια μέρα και περάστε τη δίνοντας σκόπιμα θετικές σκέψεις και συμπεριφορές σε όποιον έρχεται σε επαφή μαζί σας. Βοηθήστε, ακούστε και δώστε συμβουλές, όπου χρειάζονται, και παρατηρήστε πως νιώθετε και πως εξελίσσεται η μέρα σας.

Όσο πιο πολύ κάνουμε κάτι στη ζωή μας, για το οποίο μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι, τόσο πιο εύκολα αναγνωρίζουμε και τη δικιά μας αξία. Κάνοντας πράγματα, τα οποία μας εμπνέουν σεβασμό, είναι ένας βασικός συντελεστής για την αύξηση της αυτοεκτίμησης. Είναι κάτι χειροπιαστό. Το να βοηθάμε σε ένα κέντρο αστέγων, στη φιλοζωική ή όπου είναι απαραίτητο, δίνει αξία, όχι μόνο στον εαυτό μας και στις πράξεις μας, αλλά και στη ζωή κάποιου άλλου, κάποιου που το έχει πραγματικά ανάγκη.

· Συγχωρείστε

Υπάρχει κάποιος από το παρελθόν ή το παρόν σας, τον οποίο δεν έχετε συγχωρέσει; Κάποιο μέλος της οικογένειας, έναν παλιό φίλο ή, ίσως ακόμα και τον εαυτό σας; Παραμένοντας με αισθήματα πικρίας και μνησικακίας, κρατάμε τον εαυτό μας κολλημένο σε έναν ατελείωτο σπιράλ αρνητικότητας. Αν δεν έχουμε συγχωρέσει τον εαυτό μας για κάτι, η ντροπή θα μας κρατάει παγιδευμένους στα ίδια, επαναλαμβανόμενα, αρνητικά μοτίβα.

Η συγχώρεση είναι σίγουρα ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα που πρέπει να κάνετε. Αλλά είναι και ένα από τα πιο δυνατά σας εργαλεία. Κάτσετε και σκεφτείτε:

• Ποιόν και γιατί πρέπει να συγχωρέσετε
• Τι μάθατε από το συγκεκριμένο περιστατικό
• Τα χαρακτηριστικά του άλλου προσώπου (ένα ανθρώπινο ον με ατέλειες, όπως και εσύ) και ποια ανάγκη του μπορεί να προκάλεσε το περιστατικό

Η συγχώρεση είναι ένας θαυμάσιος τρόπος να τιμάμε τον εαυτό μας. Έτσι, δείχνουμε στον εαυτό μας, ότι αξίζουμε να είμαστε ευτυχισμένοι και, ότι είμαστε διατεθειμένοι να παλέψουμε για αυτό.

· Δεν είστε οι περιστάσεις σας

Και τέλος, πρέπει να μάθετε να διαφοροποιείτε ανάμεσα στις περιστάσεις σας και το ποιοι είσαστε. Όλοι μας είμαστε γεννημένοι με απεριόριστο δυναμικό και ίση αξία ως ανθρώπινα όντα. Το ότι είμαστε οτιδήποτε λιγότερο από αυτό, είναι μια πεποίθηση που αποκτάμε με την πάροδο του χρόνου. Αλλά, με σκληρή δουλειά και συμπόνοια, μπορούμε να ξεμάθουμε και αυτή την καταστροφική πεποίθηση. Δύο βήματα που μπορείτε να κάνετε προς αυτή την κατεύθυνση είναι:

• Αποφύγετε να κάνετε σχόλια, τα οποία σας δυσφημίζουν ή παραφουσκώνουν την αντίδρασή σας. Γίνετε αντικειμενικοί με αυτά που σας συμβαίνουν. Για παράδειγμα, αντί να πείτε «Πάλι άργησα, είμαι τελείως αναξιόπιστος!», απλά πείτε «Άργησα.» ή «Πάλι έχασα την ψυχραιμία μου, είμαι τόσο κυκλοθυμικός!», απλά σκεφτείτε «Νευρίασα.» Όσο περισσότερο μπορείτε να είστε αντικειμενικοί και να διαχωρίζετε τον εαυτό σας από αυτό που σας συμβαίνει, τόσο καλύτερη οπτική θα μπορέσετε να αναπτύξετε με την πάροδο του χρόνου.
• Να θυμάστε ότι όλοι άλλοτε κερδίζουν και άλλοτε χάνουν. Πολλοί άνθρωποι έχουν μια επιλεκτική αντίληψη για αυτά που τους συμβαίνουν, και εστιάζουν είτε στη θετική πλευρά είτε στην αρνητική, κάνοντας τα αντίστοιχα σχόλια. Αλλά το να βλέπουμε τη ζωή μόνο από τη μια πλευρά, οποιαδήποτε και αν είναι αυτή, μπορεί να εξελιχθεί επιβλαβές, όταν τα πράγματα δεν πάνε έτσι, όπως πιστεύουμε. Πρέπει να είστε γεμάτοι σιγουριά, αλλά και ρεαλιστές, ώστε να μπορέσετε να κάνετε τα σωστά βήματα προς την επιτυχία.

Φωτογραφία του geralt στο pixabay.com